هنر و ادبیات تطبیقی

هنر و ادبیات تطبیقی

تحلیل موسیقایی مقامات الحریری و مقامات حمیدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی داشگاه خوارزمی تهران
2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی
چکیده
سجع به عنوان یک مشخصه موسیقایی نثر فنی در مقامات الحریری و مقامات حمیدی بررسی شده‌ است. در این جستار با تکیه بر تحلیل فرمالیستی، فقط بر موسیقی کلام به عنوان مهم‌ترین عنصر شعری موجود در نثر فنی تأکید شده است. روش کار بدین صورت بود که علاماتی قراردادی برای سجع‌های متن تعریف و در نمونه‌هایی از مقامات عربی و فارسی بازنویسی شد. در بررسی موسیقی مقامات عربی و فارسی این نتیجه حاصل شد که ریتم موسیقی مقامات عربی دارای نظم و هماهنگی بیشتری نسبت به ریتم موسیقی مقامات فارسی است. یکی از دلایل این امر تفاوت ماهوی دو زبان در اشتقاقی و ترکیبی بودن آن است و دودیگر این که مقامات عربی به مثابه قصیده افقی دارای نظم ریتمیک است، در حالی که مقامات فارسی از شعرهای هجایی پیش از اسلام نیز تأثیر پذیرفته و آهنگی هجایی دارد. از این روی اثر فارسی مانند همتای عربی‌اش توفیق نیافته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Musical analysis of the Hariri and Hamidi maqamat

نویسندگان English

habibollah abbasi 1
naimeh ghaffarpoor sadiqi 2
1 Professor of Persian language and literature, Kharazmi University, Tehran
2 PhD student of Persian language and literature of Razi University
چکیده English

سجع به عنوان یک مشخصه موسیقایی نثر فنی در مقامات الحریری و مقامات حمیدی بررسی شده‌ است. در این جستار با تکیه بر تحلیل فرمالیستی، فقط بر موسیقی کلام به عنوان مهم‌ترین عنصر شعری موجود در نثر فنی تأکید شده است. روش کار بدین صورت بود که علاماتی قراردادی برای سجع‌های متن تعریف و در نمونه‌هایی از مقامات عربی و فارسی بازنویسی شد. در بررسی موسیقی مقامات عربی و فارسی این نتیجه حاصل شد که ریتم موسیقی مقامات عربی دارای نظم و هماهنگی بیشتری نسبت به ریتم موسیقی مقامات فارسی است. یکی از دلایل این امر تفاوت ماهوی دو زبان در اشتقاقی و ترکیبی بودن آن است و دودیگر این که مقامات عربی به مثابه قصیده افقی دارای نظم ریتمیک است، در حالی که مقامات فارسی از شعرهای هجایی پیش از اسلام نیز تأثیر پذیرفته و آهنگی هجایی دارد. از این روی اثر فارسی مانند همتای عربی‌اش توفیق نیافته است.
واژگان کلیدی: سجع، تحلیل موسیقایی، تحلیل فرمالیستی، مقامات الحریری، مقامات حمیدی

کلیدواژه‌ها English

Sajja
musical analysis
formalist analysis
Hariri maqamat
Hamidi maqamat
دوره 3، شماره 2
تابستان 1404
صفحه 7-26

  • تاریخ دریافت 26 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 25 مهر 1405